http://moneymarket.pl/

Ryzyko walutowe - jak nim zarządzać?

[30.05.2007] Ryzyko walutowe wiąże się z prowadzeniem działalności gospodarczej w wielu jej sferach. Problem ten dotyczy w szczególności eksporterów i importerów. Nikt nie posiada idealnego sposobu i narzędzi dla prognozowania kursów walut, szczególnie w dłuższym horyzoncie czasowym. W wyniku niekorzystnych zmian na rynku walutowym można stracić znaczną część marży, a w konsekwencji utratę całości zysku lub nawet poniesienie straty.

Ryzyko podmiotu funkcjonującego w takich warunkach jest równoważne ryzyku spekulanta. A prowadzenie handlu zagranicznego to poważne przedsięwzięcie, gdzie występuje wiele rodzajów ryzyka. Nie wszystkie zdołamy zneutralizować, lecz spróbujmy zająć się jednym z nich - ryzykiem kursów walut obcych.

Niestety nie mamy siły, aby wpływać na sytuację na rynku walutowym, który jest najpotężniejszym z rynków finansowych. Rynek ten określany mianem FOREX charakteryzuje się ogromną siłą i wolumenem obrotów, nawet do dwóch bilionów dolarów na dobę. Na rynku tym nigdy nie ma pojęcia hossy ani bessy - jeżeli jedna waluta tanieje to druga drożeje i na odwrót. Istotne jest, aby mieć w danym momencie właściwą pozycję w danej walucie, długą lub krótką. Analogią do tego jest sytuacja eksportera i importera. Eksporter posiada długą pozycje w walucie kontraktu a importer - krótką. Każda z nich implikuje ekspozycję na ryzyko walutowe. Dziś praktycznie każdy polski podmiot gospodarczy jest narażony albo bezpośrednio to pośrednio na zmiany notowań złotego. Na przykład często komponenty, z których są produkowane towary na eksport pochodzą z importu. Na ryzyko walutowe jest narażony praktycznie każdy użytkownik samochodu. Rafineria bardzo szybko reaguje na osłabienie złotego i wykorzystując swa monopolistyczną pozycję przerzuca na nas skutki takie zmiany sytuacji.

Jak zapobiec stratom?

Istnieje wiele sposobów ograniczania ryzyka walutowego. Działania polegające na jego redukcji określane są mianem asekuracji lub hedgingu. W tym celu wykorzystuje się różne strategie na rynku finansowych instrumentów pochodnych.

Strategia asekuracyjna (hedgingowa) to optymalny w danych warunkach rynkowych dobór instrumentów pochodnych a także określenie sposobów ich wykorzystania w transakcjach zabezpieczających przed ryzykiem walutowym. Najczęściej wykorzystywanymi instrumentami są: opcje, kontrakty terminowe typu forward lub futures oraz swapy walutowe. Jest wiele możliwości i kombinacji doboru tych instrumentów. W zależności od ich ilości w danej strategii, istnieje podział na asekurację prostą i złożoną. W asekuracji prostej jest stosowany jeden instrument pochodny, np. opcja lub kontrakt terminowy. W asekuracji złożonej wykorzystuje się różne instrumenty pochodne. Inny podział hedgingu to:
- hedging zakupowy - stosowany w przypadku zamiaru zakupu walut obcych w przyszłości, gwarantujący możliwość zakupu waluty obcej po ustalonej cenie, może być stosowany przez importerów.
-hedging sprzedażowy - stosowany w przypadku zamiaru sprzedaży walut obcych w przyszłości, gwarantujący możliwość sprzedaży waluty obcej po ustalonej cenie, może być stosowany przez eksporterów.

W praktyce nie zawsze asekuracja daje pełne zabezpieczenie przed ryzykiem walutowym. Stąd z punktu widzenia eliminacji ryzyka hedging dzieli się na doskonały i niedoskonały. Hedging doskonały zapewnia całkowitą redukcję ryzyka, co oznacza, że straty na pozycji zabezpieczanej zostaną całkowicie zrekompensowane poprzez zyski na instrumencie pochodnym. Jeżeli ten warunek jest niespełniony, to mamy do czynienia z hedgingem niedoskonałym, który występuje najczęściej w praktyce.

Cel hedgingu, jakim jest zabezpieczenie przed ryzykiem rynkowym wynikającym z otwartej pozycji w walutach obcych, można osiągnąć dzięki wprowadzeniu skutecznego systemu zarządzania ryzykiem. System taki winien istnieć w każdym przedsiębiorstwie dokonującym obrotu handlowego z zagranicą. Podstawowym działaniem w tym procesie winno być określenie struktury czasowej oraz wartościowej przepływów finansowych dla określenia poziomu ryzyka w ujęciu czasowym. Nie zawsze da się wyeliminować całkowite ryzyko, gdyż w rzeczywistości struktura wartościowa i czasowa przepływów może być bardzo skomplikowana. Jest to związane z faktem, że niektórych ryzyk nie da się przewidzieć bądź całkowite ich ograniczenie jest dla przedsiębiorcy zbyt kosztowne.

Nowoczesne metody asekuracji oparte na instrumentach pochodnych można podzielić na:
-hedging, który polega na transferze ryzyka,
-hedging, który polega na wymianie ryzyka.

Transfer ryzyka walutowego to przekazanie części ryzyka drugiej stronie w zamian za zapłatę, premię. Najczęściej stroną przejmującą takie ryzyko są spekulanci, którzy za możliwość osiągnięcia zysków są skłonni zaakceptować ryzyko. Jedynie rynki charakteryzujące się dużą płynnością posiadają warunki dla efektywnego działania obydwu grup uczestników: podmiotów zabezpieczających swe pozycje oraz spekulantów.

W procesie wymiany ryzyka walutowego uczestniczą dwa podmioty chcące się zabezpieczyć. Polega on na przekazaniu i otrzymaniu od drugiej strony określonej części ryzyka. Stosuje się tu strategie wykorzystujące kontrakty terminowe oraz swapy walutowe.

Nowoczesne systemy zarządzania ryzykiem wykorzystują instrumenty pochodne, które zastępują tradycyjne metody zarządzania aktywami i pasywami bilansu. Stosowanie hedgingu wiąże się również z wykorzystaniem coraz bardziej wyrafinowanych narzędzi informatycznych. Dzięki temu systemy zarządzania ryzykiem mogą jednocześnie chronić przed wieloma ryzykami, co pozwala na bardziej efektywną i skuteczną ochronę.

Niestety w Polsce nie ma rozwiniętego rynku giełdowego instrumentów pochodnych, co może utrudniać zawieranie transakcji zabezpieczających. Praktycznie podmioty gospodarcze są zdane na współpracę w tym zakresie z bankami, których oferta z każdym rokiem staje się coraz bogatsza.

Więcej informacji: Opcje walutowe i strategie hedgingowe | Short collar | Long collar

Autor: Jan Mazurek
jan.mazurek@moneymarket.pl

Nota prawna: Przed użyciem strony "Ryzyko walutowe", proszę nie zapomnieć o zapoznaniu się z "Warunkami korzystania z portalu".