Ryzyko walutowe - jak nim zarządzać?
[30.05.2007] Ryzyko
walutowe wiąże się z prowadzeniem działalności gospodarczej
w wielu jej sferach. Problem ten dotyczy w szczególności eksporterów
i importerów. Nikt nie posiada idealnego sposobu i narzędzi
dla prognozowania kursów walut, szczególnie w dłuższym horyzoncie
czasowym. W wyniku niekorzystnych zmian na rynku walutowym
można stracić znaczną część marży, a w konsekwencji utratę
całości zysku lub nawet poniesienie straty.
Ryzyko podmiotu
funkcjonującego w takich warunkach jest równoważne ryzyku
spekulanta. A prowadzenie handlu zagranicznego to poważne przedsięwzięcie,
gdzie występuje wiele rodzajów ryzyka. Nie wszystkie zdołamy
zneutralizować, lecz spróbujmy zająć się jednym z nich -
ryzykiem
kursów walut obcych.
Niestety nie mamy siły, aby wpływać na
sytuację na rynku walutowym, który jest najpotężniejszym z
rynków finansowych. Rynek ten określany mianem FOREX charakteryzuje
się ogromną siłą i wolumenem obrotów, nawet do dwóch bilionów
dolarów na dobę. Na rynku tym nigdy nie ma pojęcia hossy ani
bessy - jeżeli jedna waluta tanieje to druga drożeje i na odwrót.
Istotne jest, aby mieć w danym momencie właściwą pozycję w
danej walucie, długą lub krótką. Analogią do tego jest sytuacja
eksportera i importera. Eksporter posiada długą pozycje w walucie
kontraktu a importer - krótką. Każda z nich implikuje ekspozycję
na ryzyko walutowe. Dziś praktycznie każdy polski podmiot gospodarczy
jest narażony albo bezpośrednio to pośrednio na zmiany notowań
złotego. Na przykład często komponenty, z których są produkowane
towary na eksport pochodzą z importu. Na ryzyko walutowe jest
narażony praktycznie każdy użytkownik samochodu. Rafineria
bardzo szybko reaguje na osłabienie złotego i wykorzystując
swa monopolistyczną pozycję przerzuca na nas skutki takie zmiany
sytuacji.
Jak zapobiec stratom?
Istnieje wiele sposobów
ograniczania ryzyka walutowego. Działania polegające na jego
redukcji określane są mianem asekuracji
lub hedgingu. W tym celu wykorzystuje się różne strategie na
rynku finansowych instrumentów pochodnych.
Strategia asekuracyjna
(hedgingowa) to optymalny w danych warunkach rynkowych dobór
instrumentów pochodnych a także określenie sposobów ich wykorzystania
w transakcjach zabezpieczających przed ryzykiem walutowym.
Najczęściej wykorzystywanymi instrumentami są: opcje, kontrakty
terminowe typu forward lub futures oraz swapy walutowe. Jest
wiele możliwości i kombinacji doboru tych instrumentów. W zależności
od ich ilości w danej strategii, istnieje podział na asekurację
prostą i złożoną. W asekuracji prostej jest stosowany jeden
instrument pochodny, np. opcja lub kontrakt terminowy. W asekuracji
złożonej wykorzystuje się różne instrumenty pochodne. Inny
podział hedgingu to:
- hedging zakupowy - stosowany w przypadku
zamiaru zakupu walut obcych w przyszłości, gwarantujący możliwość
zakupu waluty
obcej po ustalonej cenie, może być stosowany przez importerów.
-hedging sprzedażowy - stosowany w przypadku zamiaru sprzedaży
walut obcych w przyszłości, gwarantujący możliwość sprzedaży
waluty obcej po ustalonej cenie, może być stosowany przez eksporterów.
W
praktyce nie zawsze asekuracja daje pełne zabezpieczenie
przed ryzykiem walutowym. Stąd z punktu widzenia eliminacji
ryzyka hedging dzieli się na doskonały i niedoskonały. Hedging
doskonały zapewnia całkowitą redukcję ryzyka, co oznacza,
że
straty na pozycji zabezpieczanej zostaną całkowicie zrekompensowane
poprzez zyski na instrumencie pochodnym. Jeżeli ten warunek
jest niespełniony, to mamy do czynienia z hedgingem niedoskonałym,
który występuje najczęściej w praktyce.
Cel hedgingu, jakim
jest zabezpieczenie przed ryzykiem rynkowym wynikającym z otwartej
pozycji w walutach obcych, można osiągnąć
dzięki wprowadzeniu skutecznego systemu zarządzania ryzykiem.
System taki winien istnieć w każdym przedsiębiorstwie dokonującym
obrotu handlowego z zagranicą. Podstawowym działaniem w tym
procesie winno być określenie struktury czasowej oraz wartościowej
przepływów finansowych dla określenia poziomu ryzyka w ujęciu
czasowym. Nie zawsze da się wyeliminować całkowite ryzyko,
gdyż w rzeczywistości struktura wartościowa i czasowa przepływów
może być bardzo skomplikowana. Jest to związane z faktem, że
niektórych ryzyk nie da się przewidzieć bądź całkowite ich
ograniczenie jest dla przedsiębiorcy zbyt kosztowne.
Nowoczesne
metody asekuracji oparte na instrumentach pochodnych można
podzielić na:
-hedging, który polega na transferze ryzyka,
-hedging, który polega na wymianie ryzyka.
Transfer ryzyka
walutowego to przekazanie części ryzyka drugiej stronie w zamian
za zapłatę, premię. Najczęściej stroną przejmującą
takie ryzyko są spekulanci, którzy za możliwość osiągnięcia
zysków są skłonni zaakceptować ryzyko. Jedynie rynki charakteryzujące
się dużą płynnością posiadają warunki dla efektywnego działania
obydwu grup uczestników: podmiotów zabezpieczających swe pozycje
oraz spekulantów.
W procesie wymiany ryzyka walutowego uczestniczą
dwa podmioty chcące się zabezpieczyć. Polega on na przekazaniu
i otrzymaniu
od drugiej strony określonej części ryzyka. Stosuje się tu
strategie wykorzystujące kontrakty terminowe oraz swapy walutowe.
Nowoczesne
systemy zarządzania ryzykiem wykorzystują instrumenty pochodne,
które zastępują tradycyjne metody zarządzania aktywami
i pasywami bilansu. Stosowanie hedgingu wiąże się również z
wykorzystaniem coraz bardziej wyrafinowanych narzędzi informatycznych.
Dzięki temu systemy zarządzania ryzykiem mogą jednocześnie
chronić przed wieloma ryzykami, co pozwala na bardziej efektywną
i skuteczną ochronę.
Niestety w Polsce nie ma rozwiniętego rynku
giełdowego instrumentów pochodnych, co może utrudniać zawieranie
transakcji zabezpieczających.
Praktycznie podmioty gospodarcze są zdane na współpracę w tym
zakresie z bankami, których oferta z każdym rokiem staje się
coraz bogatsza.
Więcej informacji: Opcje
walutowe i strategie hedgingowe | Short
collar | Long collar
Autor: Jan Mazurek
jan.mazurek@moneymarket.pl
Nota prawna: Przed
użyciem strony "Ryzyko walutowe", proszę nie zapomnieć o zapoznaniu
się z "Warunkami
korzystania z portalu".
