Lichwa w prawie polskim

Lichwa w prawie polskim- historycznie jest to odmiana prymitywnych stosunków kredytowych między dłużnikiem a wierzycielem, polegająca na pobieraniu nadmiernych - niedozwolonych przez prawo - odsetek od pożyczek pieniężnych w transakcjach pomiędzy osobami fizycznymi.

Przesłankami jej istnienia może być niedorozwój systemu bankowego, duże ograniczenia w dostępie do kredytów bankowych oraz wykorzystywanie ciężkiej sytuacji finansowej lub braku doświadczenia dłużników.

W Polsce istnieje zakaz lichwy; w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964r. Nr 16, poz. 93) w art. 359 § 21 określono maksymalną wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej na poziomie czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, czyli aktualnie 20 proc.

Przepis § 22 wprowadza zasadę, zgodnie z którą, w przypadku gdy wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza odsetki maksymalne, należne będą odsetki maksymalne.

Zachowanie to zostało również spenalizowane przez przepisy ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. nr 88, poz. 553 ze zm.), według którego:

Odpowiedzialności karnej będzie podlegała osoba, która wyzyskując przymusowe położenie innej osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, zawiera z nią umowę, nakładając na nią obowiązek świadczenia niewspółmiernego do świadczenia wzajemnego (art. 304 k.k.).

Przestępstwo lichwy jest czynem zabronionym będącym występkiem zagrożonym karą pozbawienia wolności od 1 miesiąca do lat 3 i ściganym przez organy ochrony prawnej - policję oraz prokuraturę z urzędu.