Do którego limitu rocznego składki dodatkowej, to jest limitu na rok 2011 czy na rok 2012, należy wliczyć kwotę składki dodatkowej naliczonej od wynagrodzenia pracownika za miesiąc grudzień 2011 roku, wypłacanego jednak pracownikowi w styczniu 2012 roku? Zgodnie z dyspozycją art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o pracowniczych programach (Dz. U. z 2004 roku, Nr 116, poz. 1207 z późn. zm.) zwanej w dalszej części opinii "uPPE" pracownik ma prawo dokonywania dobrowolnych wpłat składek dodatkowych do PPE, którego jest uczestnikiem, o ile umowa zakładowa tego nie zakazuje.
Składka dodatkowa stanowi uzupełnienie składki podstawowej finansowanej przez pracodawcę oraz umożliwia uczestnikowi programu dobrowolne odprowadzanie na rachunek w PPE dodatkowych środków z jego wynagrodzenia. Składkę dodatkową w ustalonej wysokości uczestnik może zadeklarować w dowolnym momencie uczestnictwa w PPE, jeżeli umowa zakładowa tego nie zakazuje, a także w każdej chwili może zmienić jej wysokość, jak również może zaprzestać jej finansowania.
W myśl art. 25 ust. 5 składka dodatkowa jest potrącana z wynagrodzenia po jego opodatkowaniu, co oznacza, że nie może przekraczać wynagrodzenia netto pracownika. Na podstawie art. 26 ust 1 pkt 2 uPPE pracodawca jest obowiązany do terminowego i prawidłowego naliczania, potrącania i odprowadzania składek dodatkowych. Z powyższego wynika, że składki dodatkowe, tak samo jak składki podstawowe, muszą zostać odprowadzone na rachunki uczestników prowadzone w celu realizacji PPE w określonych terminach. Terminowe naliczenie, potrącenie oraz odprowadzenie składek oznacza dotrzymanie terminów przewidzianych do dokonania tych czynności, które zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 11 uPPE powinny zostać określone w umowie zakładowej.
Na podstawie art. 25 ust. 2 uPPE wysokość składki dodatkowej uczestnik określa w deklaracji o przystąpieniu do programu. Uczestnik nie ma jednak całkowitej swobody w zakresie określenia wysokości składki dodatkowej. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 10 uPPE minimalna wysokość składki dodatkowej jest określona w umowie zakładowej, natomiast art. 25 ust. 4 uPPE wprowadza górny limit sumy składek dodatkowych, które mogą zostać wniesione przez uczestnika do jednego PPE w ciągu każdego roku kalendarzowego.
Limit ten nie może przekroczyć kwoty odpowiadającej czteroipółkrotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok, określonego w ustawie budżetowej, ustawie o prowizorium budżetowym lub w ich projektach, jeżeli odpowiednie ustawy nie zostały uchwalone. Limity składki dodatkowej zmieniają się w każdym roku kalendarzowym i podawane są do wiadomości obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Obowiązujący roczny limit składki dodatkowej w 2011 roku wynosił 15.115,50 zł, a w 2012 roku wynosi 15.867,00 zł.
Ustawodawca określił w art. 25 ust. 4 uPPE górny limit sumy składek dodatkowych wniesionych przez pracownika do PPE w danym roku kalendarzowym. Limit ten dotyczy sumy składek wniesionych w danym roku kalendarzowym, bez względu na termin faktycznej wypłaty wynagrodzenia od którego zostały naliczone. Istotnym zatem dla uwzględnienia składki dodatkowej w rocznym limicie przewidzianym w art. 25 ust. 4 jest termin jej wniesienia na rachunek uczestnika.
Należy jednak podkreślić, że o ile ustawodawca w art. 24 ust. 4 określił termin naliczania i odprowadzania składki podstawowej przez pracodawcę w ten sposób, że w odniesieniu do składników wynagrodzenia należnych za okresy nie dłuższe niż miesiąc - termin wypłaty tych składników obowiązujący u danego pracodawcy jest terminem naliczenia składki podstawowej i odprowadzana jest w okresach miesięcznych, natomiast w odniesieniu do składników wynagrodzenia należnych za okresy dłuższe niż miesiąc - termin wypłaty tych składników jest terminem naliczenia i odprowadzenia składki podstawowej, o tyle terminy naliczenia, potrącenia i odprowadzenia składek dodatkowych nie zostały ustawowo określone.
Tym samym określenie powyższych terminów zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 11 pozostawione zostało do dyspozycji stron umowy zakładowej. W związku z powyższym, nie ma przeciwwskazań, aby te terminy zostały w umowie zakładowej określone w sposób odmienny niż ustawowe terminy naliczania i odprowadzania składki podstawowej, co oznacza, że termin faktycznej wypłaty wynagrodzenia nie przesądza o terminie potrącenia i odprowadzenia składki dodatkowej i tym samym o wliczeniu jej do limitu określonego na dany rok kalendarzowy.
Zgodnie z powyższym, zaliczenie kwoty składki dodatkowej naliczonej od wynagrodzenia za grudzień 2011 roku, pomimo faktycznej wypłaty wynagrodzenia w styczniu 2012 roku, do rocznego limitu sumy składek dodatkowych określonego na dany rok kalendarzowy, jest konsekwencją terminu jej odprowadzenia na rachunek uczestnika. Dlatego w pełni uzasadnione jest zaliczenie składki dodatkowej naliczonej od wynagrodzenia za miesiąc grudzień 2011 roku do rocznego limitu na 2011 rok, pod warunkiem jednak, że składka ta została naliczona, potrącona i odprowadzona na rachunek uczestnika w PPE do dnia 31 grudnia 2011 roku.
Jeżeli natomiast składka dodatkowa zostanie odprowadzona w terminie późniejszym, np. w terminie określonym dla odprowadzenia składki podstawowej, wówczas należy ją wliczyć do limitu ustanowionego na rok 2012. Jednocześnie należy pamiętać, że wcześniejsze, tj. przed terminem faktycznej wypłaty wynagrodzenia, odprowadzenie składki dodatkowej nie zwalnia pracodawcy od obowiązku wliczenia kwoty tej składki do podstawy wymiaru należności publicznoprawnych.
Anna Wijkowska, aplikant radcowski "Wojewódka i Wspólnicy" Kancelaria Prawa Pracy
Treści dostarcza: www.iuslaboris.pl Sp. z o.o., patron merytoryczny Wojewódka i Wspólnicy Sp.k.
