Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę prawa handlowego

Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę prawa handlowego

[13.03.2014] Spółka cywilna w ostatnich latach wciąż pozostaje popularną wśród przedsiębiorców formą prowadzenia działalności gospodarczej. Do jej zalet należy niewątpliwie niski sposób sformalizowania.

Do założenia spółki konieczne jest bowiem jedynie zawarcie umowy w zwykłej formie pisemnej. Zawiązanie spółki cywilnej nie podlega przy tym obowiązkowi wpisu do jakiegokolwiek rejestru sądowego wzorem rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Koszty prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej pozostają również relatywnie niższe od kosztów prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki prawa handlowego.

Spółka cywilna, forma działalności gospodarczej z założenia przeznaczona dla realizacji mniejszych przedsięwzięć gospodarczych, nie jest jednak pozbawiona wad. Dla wspólników spółki cywilnej minusem jest nieograniczona odpowiedzialność za zobowiązania związane z prowadzeniem działalności w formie spółki cywilnej. Należy przy tym przypomnieć, że spółka cywilna formalnie jest jedynie umową pomiędzy wspólnikami, a co za tym idzie nie posiada podmiotowości prawnej i nie może ponosić odpowiedzialności.

Dla kontrahentów i wierzycieli spółki cywilnej istotną niedogodnością jest natomiast okoliczność, iż spółka cywilna nie podlega ujawnieniu w jakimkolwiek rejestrze, co dotyczy również dokumentów spółki, w tym umowy spółki. Może to powodować problemy dla kontrahentów, m.in. w zakresie ustalenia prawidłowego sposobu reprezentacji spółki cywilnej przez wspólników.

Z tych i innych względów, ustawodawca zdecydował się na kompleksowe uregulowanie kwestii przekształcenia spółki cywilnej w spółkę prawa handlowego. Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych (dalej jako "k.s.h."), w chwili obecnej możliwe jest przekształcenie spółki cywilnej w każdy rodzaj spółki prawa handlowego, a więc zarówno w spółkę osobową (spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa oraz spółka komandytowo – akcyjna), jak i w spółkę kapitałową (sp. z o.o. oraz spółka akcyjna).

Warto podkreślić, że przekształcenie spółki cywilnej w spółkę prawa handlowego jest dla przedsiębiorców całkowicie dobrowolne. Na podstawie nowelizacji k.s.h. z dnia 23.10.2008 r. (Dz. U. 217, poz. 1381), która weszła w życie 8.1.2009 r., uchylony został obowiązek przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną w przypadku gdy przychody netto spółki cywilnej w każdym z dwóch ostatnich lat obrotowych osiągnęły wartość powodującą – zgodnie z przepisami o rachunkowości – obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych (kwota 800 000 euro). W obecnym stanie prawnym możemy wyróżnić dwa rodzaje przekształcenia spółki cywilnej:

  1. Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną na podstawie art. 26 §4 – 6 k.s.h.,
  2. Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę handlową, inną niż spółka jawna, na podstawie art. 551 §2 i 3 k.s.h.

Z ww. rodzajów przekształcenia spółki cywilnej najmniej sformalizowane jest przekształcenie w spółkę jawną. W takim przypadku konieczne jest jedynie dostosowanie umowy spółki cywilnej do przepisów o umowie spółki jawnej oraz zgłoszenie przekształcenia do sądu rejestrowego przez wszystkich wspólników. Spółka cywilna ulega przekształceniu z dniem wpisu spółki jawnej do rejestru przedsiębiorców KRS.

W przypadku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową, inną niż spółka jawna, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przekształcenia spółki jawnej w inną spółkę handlową na podstawie art. 551§3 k.s.h. Oznacza to, co do zasady, konieczność przeprowadzenia pełnej procedury przekształcenia. W takim przypadku konieczne jest:

  1. Sporządzenie planu przekształcenia spółki oraz załączników do tego planu, w tym sprawozdania finansowego sporządzonego na określony dzień w miesiącu poprzedzający przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia;
  2. Poddanie planu przekształcenia spółki badaniu biegłego rewidenta wybranemu uprzednio przez sąd rejestrowy na wniosek spółki;
  3. Dwukrotne zawiadomienie wspólników o zamiarze podjęcia uchwały o przekształceniu spółki w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie i nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem podjęcia uchwały;
  4. Podjęcie uchwały o przekształceniu spółki, podpisanie umowę spółki przekształconej oraz złożenie przez wspólników oświadczeń o uczestnictwie w spółce przekształconej;
  5. Złożenie wniosku o rejestrację spółki przekształconej w rejestrze przedsiębiorców KRS.

Przepisy k.s.h. przewidują jednak uproszczenie procedury przekształcenia w przypadku gdy wszyscy wspólnicy prowadzili sprawy spółki cywilnej. Prowadzenie spraw spółki cywilnej przez wszystkich wspólników powinno w takim przypadku wynikać wprost z postanowień umowy spółki. Uproszczona procedura znajdzie zastosowanie zarówno przy przekształceniu spółki cywilnej w spółkę osobową, jak i przy przekształceniu w spółkę kapitałową. Na podstawie art. 582 w zw. z art. 551§3 k.s.h. w przypadku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę osobową, inną niż spółka jawna, nie stosuje się przepisów art. 557 – 561 k.s.h z wyjątkiem obowiązku przygotowania dokumentów wymienionych w art. 558§2 pkt 1 i 2 k.s.h.

Oznacza to, że wspólnicy spółki cywilnej są w takim przypadku zwolnieni od obowiązku sporządzenia planu przekształcenia wraz z załącznikami, poddania tego planu badaniu biegłego rewidenta oraz zawiadamiania wspólników o zamiarze podjęcia uchwały o przekształceniu spółki. Jedynymi dokumentami, które należy przygotować przed podjęciem uchwały o przekształceniu spółki, to projekt umowy albo statutu spółki przekształconej oraz projekt uchwały w sprawie przekształcenia spółki.

W przypadku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę kapitałową należy dodatkowo przygotować sprawozdanie finansowe sporządzone na określony dzień w miesiącu poprzedzający przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia, wycenę składników (aktywów i pasywów) spółki przekształconej oraz poddać tą wycenę badaniu biegłego rewidenta. W celu uproszczenia procedury przekształcenia spółki cywilnej i redukcji kosztów tego procesu korzystne jest więc takie ukształtowanie struktury spółki cywilnej aby wszyscy jej wspólnicy posiadali prawo prowadzenia jej spraw.

Niewątpliwą zaletą bezpośredniego przekształcenia spółki cywilnej w spółkę prawa handlowego jest pełna sukcesja praw i obowiązków stanowiących majątek wspólny wspólników spółki cywilnej. Spółka przekształcona nie ma więc np. obowiązku uzyskiwania zgody dotychczasowych kontrahentów spółki cywilnej na przejście praw i obowiązków wynikających z zawartych umów, gdyż z mocy prawa w dniu rejestracji przekształcenia spółki w rejestrze przedsiębiorców KRS, prawa i obowiązki umowne przechodzą na spółkę przekształconą.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2009 r., sygn. IV CSK 14/09, spółka jawna powstała z przekształcenia spółki cywilnej, staje się też właścicielem ruchomości i nieruchomości dotychczasowej wspólności łącznej wspólników tej spółki, bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek innych czynności prawnych, a tylko z obowiązkiem zgłoszenia do odpowiednich rejestrów, ksiąg wieczystych itp. Spółka przekształcona wstępuje również z mocy prawa w stosunki procesowe wspólników spółki cywilnej jako strona toczącego się postępowania. Uwagi te należy odnieść odpowiednio do innych spółek handlowych powstałych z przekształcenia spółki cywilnej.

Podejmując decyzję o przekształceniu spółki cywilnej, przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w tej formie prawnej powinni wziąć pod uwagę skalę prowadzonej przez siebie działalności. Spółka cywilna jest z reguły zarezerwowana dla mniejszych przedsięwzięć gospodarczych, a przy prowadzeniu działalności gospodarczą na dużą skalę może okazać się niewystarczająca.

Dla wspólników spółki cywilnej, pierwszorzędne znaczenie będzie mieć też możliwość ograniczenia odpowiedzialności za zobowiązania spółki przekształconej, czy to poprzez założenie spółki kapitałowej czy to poprzez założenie spółki komandytowej lub komandytowo – akcyjnej z udziałem spółki z o.o. jako komplementariusza, który odpowiada bez ograniczeń za zobowiązania spółki. Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę prawa handlowego powinna być również korzystnie przyjęte przez kontrahentów spółki, którzy co do zasady będą działali z większym zaufaniem do podmiotu zarejestrowanego w rejestrze przedsiębiorców KRS (m.in. z uwagi na to, że informacje i dokumenty spółki w postaci np. sprawozdań finansowych są jawnie dostępne w rejestrze oraz aktach rejestrowych spółki).

Michał Klimowicz
Aplikant adwokacki

Treści dostarcza: Leśnodorski, Ślusarek i Wspólnicy

Partner Portalu Skarbiec.biz

Kancelaria Prawna Skarbiec oferuje doradztwo strategiczne dla osób zamożnych. Specjalizujemy się w tworzeniu kompleksowych strategii ochrony majątku prywatnego i firmowego oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

Anonimizacja biznesu | Ochrona majątku | Przeniesienie majątku za granicę | Spółki za granicą | Private banking za granicą | Zarządzanie sytuacjami kryzysowymi | Zarządzanie ryzykiem nadużyć | Reprezentacja w toku kontroli celno-skarbowej | Reprezentacja przy zwrocie VAT

Kancelaria Prawna Skarbiec – pewny partner w niepewnych czasach
Oceń ten artykuł: