Zakres przysługujących pracownikowi zwolnień od pracy, a także przypadki, w których za ten czas przysługuje pracownikowi prawo do wynagrodzenia, określa rozporządzenie z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz. U. nr 60,poz. 281 z późn. zm.).

Pracodawca jest zobowiązany zwolnić pracownika od pracy, jeżeli obowiązek taki wynika z kodeksu pracy, z przepisów wykonawczych do kodeksu pracy albo z innych przepisów prawa. Winnych przypadkach pracodawca podejmuje decyzje według własnego uznania, mając jednak na uwadze art.8 k.p., który nakazuje mu kierowanie się zasadami współżycia społecznego.

Sytuacje uprawniające pracownika do ubiegania się o zwolnienie od pracy można podzielić na te, które wymagają opuszczenia całego dnia (np. pogrzeb członka najbliższej rodziny), oraz te, które usprawiedliwiają nieobecność jedynie przez czas niezbędny do załatwienia sprawy (np.wezwanie ze strony sądu).

Cytowane rozporządzenie w par. 16 ust. 1 wymienia przypadki, w których za czas zwolnienia pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia. Są to w szczególności zwolnienia: na czas niezbędny do przeprowadzania obowiązkowych badań lekarskich, na ślub pracownika, narodzin jego dziecka lub zgonu i pogrzebu jednego z członków najbliższej rodziny. Odrębną kategorię stanowią zwolnienia, które uprawniają pracownika do uzyskania od właściwego organu pieniężnej rekompensaty (par. 16 ust. 2 rozporządzenia).

Rekompensata wypłacana jest na podstawie wydanego przez pracodawcę zaświadczenia określającego wysokość utraconego wynagrodzenia za czas zwolnienia, wwysokości i na warunkach przewidzianych w odrębnych przepisach. Do tej grupy zwolnień należy m.in. zwolnienie na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie sądu, prokuratury czy policji. Za czas pozostałych zwolnień, niewymienionych w par. 16 omawianego rozporządzenia, zatrudniony nie ma prawa do wynagrodzenia, chyba że co innego wynika z przepisów obowiązujących u pracodawcy.

Wojciech Ostrowski
Radca prawny

Treści dostarcza Kancelaria Prawnicza Rachelski & Wspólnicy