Przekaz reklamowy dotyczący funduszu inwestycyjnego powinien być  rzetelny oraz zrealizowany z poszanowaniem powszechnie obowiązujących przepisów i dobrych obyczajów. Gdy jest w nim mowa o możliwości osiągnięcia zysków, powinien również wyraźnie informować o ryzyku inwestycyjnym.

Ryzyko inwestycyjne to pojęcie wysoko ocenne. Znacząca część inwestycji opiera się raczej na spekulacjach niż na wyliczeniach czy chociażby rzetelnych szacunkach. Odpowiedzią na podobne wątpliwości dotyczące nie tylko reklamy, ale szerzej, całej polityki informowania o ryzyku inwestycyjnym związanym z lokowaniem kapitału w instrumentach finansowych były dwie dyrektywy UE oraz rozporządzenie Komisji Europejskiej, które w skrócie nazywamy MiFID (Markets in Financial Instruments Directive).

Regulacje te powstały m.in. po to, aby zapewnić klientom wyższy poziom ochrony przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. MiFID zobowiązuje firmy inwestycyjne nie tylko do jasnego i zrozumiałego przedstawiania reguł, według których świadczone są usługi inwestycyjne, ale również do udostępniania klientom wyczerpujących, niewprowadzających w błąd informacji o ryzyku inwestycyjnym. Celem jest podjęcie przez nich świadomej decyzji, uwzględniającej możliwość wystąpienia ryzyk immanentnie związanych z rynkami finansowymi. Co więcej, MiFID idzie dalej, gdyż wymaga przeprowadzenia oceny wiedzy i doświadczenia klienta w zakresie inwestowania w instrumenty finansowe.

Dyrektywy MiFID zostały w Polsce wdrożone w drodze nowelizacji ustaw o obrocie instrumentami finansowymi, o funduszach inwestycyjnych, oraz o ofercie publicznej, które nakładają na fundusze i emitentów szereg obowiązków informacyjnych, w tym co do ryzyka inwestycyjnego. Ustawa o funduszach inwestycyjnych nakłada nawet na Izbę Zarządzających Funduszami i Aktywami zadanie w postaci stworzenia standardów reklamy funduszy inwestycyjnych.

Standardy takie na dzień dzisiejszy nie zostały jednak opracowane. Stworzony przez tę Izbę Kodeks Dobrych Obyczajów zawiera jedynie zobowiązanie funduszy do uzupełniania prezentacji wyników, m.in. na potrzeby reklamowe, o informację: "Prezentowane wyniki są oparte na historycznych danych dotyczących wyceny Funduszu i nie stanowią gwarancji na przyszłość. Indywidualna stopa zwrotu jest uzależniona od dnia zbycia oraz dnia odkupienia jednostek uczestnictwa przez Fundusz, a także od poziomu pobranych opłat manipulacyjnych. Wymagane prawem informacje są zawarte w prospekcie informacyjnym Funduszu dostępnym w Towarzystwie oraz u Dystrybutorów."

Wytyczne w tej sprawie opracowała natomiast Komisja Nadzoru Finansowego, która przyjęła uchwałę z dnia 3 lipca 2007 r. w sprawie komunikatu odnośnie form przekazu reklamowego dotyczącego funduszy inwestycyjnych. Wytyczne te, mimo, że mają charakter niewiążący, mogą kształtować dobre obyczaje, co jest istotne z punktu widzenia oceny przesłanek reklam wprowadzających w błąd, bądź właśnie naruszających dobre obyczaje w omawianej dziedzinie.

Zgodnie z komunikatem Komisji, przekaz reklamowy dotyczący funduszu inwestycyjnego powinien więc dbać o interesy inwestorów, cechować się rzetelnością oraz poszanowaniem powszechnie obowiązujących przepisów i dobrych obyczajów, a w szczególności, gdy w przekazie tym jest mowa o lokatach zapewniających bezpieczeństwo inwestycji lub o możliwości osiągnięcia zysków bądź dochodów, przekaz ten powinien w sposób wyraźny informować o ryzyku inwestycyjnym, co najmniej poprzez łączne wskazanie, że cyt. "a) fundusz nie gwarantuje realizacji założonego celu inwestycyjnego, ani uzyskania określonego wyniku inwestycyjnego, b) uczestnik funduszu musi liczyć się z możliwością utraty przynajmniej części wpłaconych środków, c) szczegółowy opis czynników ryzyka znajduje się odpowiednio w prospekcie informacyjnym, prospekcie emisyjnym, memorandum informacyjnym albo w warunkach emisji, wraz ze wskazaniem miejsca, w którym dany dokument jest publicznie dostępny".

Ponadto, perswazyjne elementy przekazu reklamowego nie powinny stwarzać u odbiorcy przekonania o pewności zysku z inwestycji w fundusz. Komunikat ten określa również szereg innych, szczegółowych warunków prowadzenia reklamy przez fundusze inwestycyjne i pozostaje mieć jedynie nadzieję, że jego treść znajdzie uznanie sądów rozpoznających sprawy na tle zarzutów stosowania reklam, które w niedostateczny sposób informują odbiorców o ryzyku inwestycyjnym i spodziewanym zwrocie z inwestycji.

Aleksander Barczewski, radca prawny, Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy, Oddział w Toruniu

Treści dostarcza Kancelaria prawna "Chałas i Wspólnicy" w Warszawie