Zabezpieczenie ponad kwotę kredytu

Czy możliwy jest przelew na zabezpieczenie kredytu wierzytelności w wysokości wyższej niż kwota kredytu?

Jak trafnie wskazywał Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 26 lutego 2006 r. (I ACa 4/04) możliwe jest dokonanie cesji na zabezpieczenie wierzytelności przekraczających łączną kwotę kredytu. Pojawiający się w umowach kredytowych zapis ograniczający prawo banku (kredytodawcy) "do wysokości zadłużenia z tytułu kredytu" oznacza tylko niemożność skorzystania przez bank z nabytej wierzytelności ponad kwotę zadłużenia kredytowego bez narażenia się na odpowiedzialność odszkodowawczą.

Jak dalej podnosił Sąd Apelacyjny, powyższe jest konsekwencją konstrukcji umowy o przelew dla zabezpieczenia, która ma charakter powierniczy, przejawiający się w tym, że cedent przenosi na cesjonariusza wierzytelność (w stosunkach kredytowych z reguły większą niż dług kredytowy), z której ten ostatni zobowiązuje się nie korzystać w zakresie wykraczającym poza cel umowy.

Cedent poniekąd powierza przelaną wierzytelność nabywcy do czasu zrealizowania wierzytelności zabezpieczonej i czyni to w zaufaniu do cesjonariusza, że ten nie sprzeniewierzy się celowi umowy i treści zobowiązania. Oczywiście, wszelkie czynności podjęte przez cesjonariusza w odniesieniu do tej wierzytelności będą w pełni skuteczne w obrocie prawnym, ale - gdy naruszą cel umowy cesji - spowodują odpowiedzialność odszkodowawczą względem zbywcy wierzytelności.

Podsumowując swoje rozważania Sąd Apelacyjny stwierdził, że wierzytelność przelana może być oczywiście wyższa niż wierzytelność zabezpieczona, powstaje ona w majątku nabywcy, który ma przez to status uprawnionego wierzyciela ze wszystkimi tego konsekwencjami, przy czym własna podstawa umowy cesji (causa cavendi) utrzymuje się tak długo, jak długo nie została zaspokojona wierzytelność zabezpieczona.